Onderzoek naar de ervaringen van cliënten

Cliëntervaringsonderzoek CEW

Hoe weten we eigenlijk hoe onze cliënten hun dag beleven? Of wat zij écht vinden van de zorg die we bieden? In 2025 zijn we binnen het Centrum voor Epilepsiewoonzorg gestart met Ben Ik Tevreden?, een cliëntervaringsonderzoek dat aansluit bij onze bewoners.

De uitkomsten geven een mooi beeld: gemiddeld waarderen cliënten hun leven en zorg met een 3,3 op een schaal van 0 tot 4. De epilepsiezorg krijgt zelfs een 3,2. Dat zijn cijfers waar we met elkaar best trots op mogen zijn — niet omdat het perfect is, maar omdat het laat zien dat we op de goede weg zitten.

Ben Ik Tevreden? helpt ons vooral om beter te luisteren. Door regelmatig te vragen hoe het gaat, en die reacties overzichtelijk terug te zien in dashboards, krijgen teams en clusterleiding steeds scherper wat cliënten ervaren én wat er nog beter kan. Zo groeit de zorg stap voor stap mee met wat cliënten zelf belangrijk vinden.

Ben Ik Tevreden? sluit inhoudelijk aan bij de internationaal erkende theorie over Kwaliteit van Bestaan (Quality of Life) voor mensen met een verstandelijke beperking. Dit concept is ontwikkeld door o.a. Schalock en Verdugo en fungeert als kader voor het meten, begrijpen en verbeteren van levenskwaliteit op de domeinen: Lichamelijk welbevinden, Psychisch welbevinden, Persoonlijke ontwikkeling, Zelfbepaling, Interpersoonlijke relaties, Deelname aan de samenleving, Materieel welbevinden, Rechten en Intimiteit en Seksualiteit.

Het instrument brengt niet alleen tevredenheid op deze domeinen in kaart, maar koppelt deze aan doelen, ondersteuning en kwaliteitsverbetering op individueel niveau (in ondersteuningsplan) én organisatieniveau.

De BiT‑instrumenten bestaan uit drie vormen die aansluiten bij de communicatieve mogelijkheden van cliënten. De BiT Gesprekslijst is voor cliënten die zich verbaal goed uit kunnen drukken; samen met een medewerker bespreken zij levensthema’s en geven ze per onderwerp een waardering en verbeteracties. Voor cliënten waarbij het moeilijk is om een gesprek te voeren is er de BiT Observatielijst, die door twee personen wordt ingevuld om een zo betrouwbaar mogelijke inschatting te maken. Voor EMB‑cliënten is er de BiT Klein Kijken, een aangepaste observatielijst die aansluit bij hun specifieke belevingswereld. Ouders en naasten en betrokken activiteitenbegeleider vullen ook een vragenlijst in. Er kan ook een combinatie van de lijsten toegepast worden of extra visualisatie ingezet worden d.m.v. het gespreksspel en/of filmpjes.

Om specifiek de tevredenheid rondom de epilepsiezorg en begeleiding in beeld te brengen is er in samenwerking met SEIN en de ervaringsdeskundigen van Buro MEGA een epilepsievragenlijst opgesteld, deze is ook als gesprekslijst en observatielijst opgenomen in BiT.

Doel

Binnen de gehandicaptenzorg stimuleert en ondersteunt het VGNKwaliteitskompas organisaties om structureel te leren van ervaringen van cliënten, naasten en professionals. Het kompas benadrukt dat kwaliteit ontstaat in het gezamenlijke gesprek en dat cliëntervaringen hiervoor een essentieel fundament vormen. Door Ben Ik Tevreden? een keer per twee jaar uit te voeren, als onderdeel van de ondersteuningsplan-systematiek, voldoet Kempenhaeghe aan deze kwaliteitscyclus: niet alleen meten, maar ook samen reflecteren tijdens het bespreken van het ondersteuningsplan, leren en verbeteren in lijn met de principes van het kompas.

Analyse

Respons

Aantal afgenomen onderzoeken in de periode 1-1-2024 tot 1-1-2026

Cliënttevredenheid binnen CEW

De cliënttevredenheid is gemiddeld een 3.3 (op een schaal van 0 tot 4).

Toelichting: De BiT Klein Kijken- Observatielijst is toegepast bij bewoners met een (Z)EMB

Toelichting: De BiT Gesprekslijst en het gespreksspel zijn toegepast bij bewoners die zich verbaal kunnen uitdrukken.

Tevredenheid over de zorg en begeleiding rondom epilepsie

Analyse per cluster

BIT Analyse – Cluster gedrag 2025

alle domeinen is de tevredenheid hoog.

Geen aandachtspunten vanuit de hoofdthema’s.

Kern: cliënten zijn over het algemeen zeer tevreden

BIT Analyse – Cluster (Z)EMB 2025

  • Aandachtspunt: het samenvoegen tot een consensuslijsten – deze worden beperkt ingevuld, waardoor de datakwaliteit nog niet optimaal is.
  • De consensuslijsten die er wél zijn laten vergelijkbare patronen zien als in 2024
  • Belangrijkste punt van aandacht: weerbaarheid tegen ongewenste contacten

- Ouders geven aan dat hun kind, vanwege de aard van de beperking onvoldoende weerbaar is. Tegelijk wordt

beschreven dat de begeleiding en omgeving actief beschermt.

- Er zijn geen individuele doelen op dit thema, het is vooral een constatering/bewustwording waar in de praktijk

veel aandacht voor is alsmede in beleid seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Kern: grootste aandachtspunt ligt niet in algemene tevredenheid, maar in bewustwording bij medewerkers op het thema veiligheid/weerbaarheid en het verder invullen van consensuslijsten.

BIT Analyse – Cluster Leefstijl 2025

  • Algemene tevredenheid: goed tot zeer goed, met een duidelijke uitschieter naar boven op:

- Materieel welbevinden (ook gezien bij Gedrag)

- Rechten, vooral het item "Dat ik een plek heb waar niet zomaar iedereen binnenkomt"

  • Observatielijsten (N=8): tonen meerdere positieve uitbijters, zonder grote negatieve signalen.

Kern: hoge tevredenheid, sterke scores op materiële omstandigheden en gevoel van eigen ruimte/veiligheid; aandacht vooral voor responsverbetering in de teambesprekingen.

Column van Roland Lahaye, ervaringsdeskundige Buro Mega

Ben ik tevreden….?

Als het gaat om het vaststellen voor Kempenhaeghe in hoeverre ik tevreden ben met mijn leven zoals het er nu uitziet, stuit ik bij mezelf toch wel op een heel interessant en vooral moeilijk onderdeel, namelijk de zelfstandigheid. Het is een term die ik vanaf het begin van het bewoner schap in 2011 zwaar ‘bescherm’ voor mezelf! Voorheen was het begeleid wonen voor mij absoluut geen optie. Ik zag destijds niet in waarom ik niet(net zoals mijn broer en zus) zelfstandig zou kunnen wonen. Daarbij zouden mijn lichamelijke en neurologische beperkingen niet méér zijn dan wat issues waar ik in het dagelijks leven op in zou moeten spelen. Bovendien had ik, zoals ik al eerder in een blog beschreef, bij de term ‘begeleid wonen’ een héél verkeerd beeld waarbij mijn leven links en rechts gestuurd en bepaald zou worden. Dat zag ik totáál niet zitten en leek mij onnodig.

Daar kwam bij dat ik voor mezelf een beetje ‘klaar’ was met zo’n van buitenaf geregisseerd leven. Die is er door mijn beperkingen altijd wel geweest, al nam dat uiteraard wel wat af. Hoe ouder ik werd. Maar vanuit mijn sociale cirkel is het nooit helemaal gestopt. Dat verklaart dat ik naar met name de begeleiding de zelfstandigheid bij het nemen van beslissingen zeer streng ‘bewaak’….! Het verhoogt zonder meer mijn gevoel van eigenwaarde, dat is wel duidelijk! Vervelend is en blijft alleen dat ik bij veel dagelijkse beslissingen het meedenken van en overleggen met de begeleiding wel degelijk nodig heb! Veel te vaak kom ik in mijn enthousiasme en gebrek aan kennis met betrekking tot een bepaald doel of handeling tot een verkeerde beslissing…!

Zo was daar het aanschaffen van een bril. Nog nooit eerder had ik me beziggehouden met alles wat daarbij van belang was. Resultaat was dat ik vervolgens met een véél te dure bril thuis kwam. Bestudering van de rekening met hun conclusie dat het allemaal onnodig duur was geworden, leidde tot een nieuw bezoek aan de opticien. De aanschaf van een andere bril scheelde me een aanzienlijk bedrag! Nog een voorbeeld was het bezoeken van een voetbalwedstrijd van PSV…! Een geweldige ervaring, die bij mij het voornemen liet ontstaan een seizoenkaart te kopen… allemaal ingegeven door die indrukkende avond van dichtbij. Dat liet ik bij thuiskomst dan ook vastberaden weten. De begeleiding hoorde het aan en trapte meteen op de rem bij me. Een beter idee was om simpelweg alleen de topwedstrijden te bezoeken. Allemaal veel overzichtelijker en vooral goedkoper. Ook in dit geval moest ik ze gelijk geven en paste het plan aan!

Dit zijn slechts twee voorbeelden van momenten dat mijn zelfstandigheid allemaal wel mooi en leuk is, maar dat het vangnet van overleg met de begeleiding wel degelijk goed was. Dus is het wikken wegen tussen het bewaken van mijn zelfstandigheid, maar daarin niet door te slaan erg moeilijk voor me is. Zó graag wil ik het bewijs leveren aan mijzelf en mijn omgeving dat ik zélf kan komen tot een weloverwogen besluit. Op die manier laat ik zien, zo hoop ik althans, dat het begeleid wonen weliswaar nodig was, maar puur en alleen vanwege de neurologische beperking. Met daarbij een minder goed geheugen, het zij zo. Maar verder moet mijn omgeving wel degelijk kunnen zien dat ik (in ieder geval voldoende) voor mijzelf kan zorgen.

Het onderdeel ‘ben ik tevreden’ aan de zorgplanbespreking bezorgt mij dus gemengde gevoelens. Hoewel het , zo lijkt het, best een waardevolle toevoeging is/kan zijn, zal het voor mij confronterend werken. Opnieuw zal het me confronteren met mijn beperkingen, nu zelfs nóg een. Voor mij is de oplossing voor een belangrijk deel de manier waarop het aan de orde komt. Ik zou zeggen: leg de nadruk op dingen die een bewoner wél tevreden over kan zijn en laat de mindere kanten(in mijn geval de noodzaak van overleg zo nu en dan) wel benoemd, maar niet (te) nadrukkelijk.

Epilepsie

Prikkels, prikkels, prikkels.

Beweging, licht, geluid.

Een trigger voor mensen

Met epilepsie.

Nooit staan die prikkels even uit

Epilepsie hebben is al erg genoeg

Al die medicatie maar slikken

Van s ’avonds laat tot s ’morgensvroeg

Nu is de batterij altijd nagenoeg leeg

Vond het echt veel leuker

Voordat je epilepsie kreeg

Zou willen dat je het in kon pakken

Dan stuurde ik het terug

Het enige wat telt

Is mijn oude leventje

Weer terug!

Karin Bannink