Inzicht in kwaliteit

Samen onderzoeken wat goede zorg vraagt

Hoe bieden we goede zorg binnen de mogelijkheden die er zijn, en hoe doen we dat samen? Dit was een terugkerend uitgangspunt waar het ethieknetwerk van Kempenhaeghe zich in 2025 voor heeft ingezet. Het doel om morele reflectie binnen zorg en onderwijs te versterken.

Het netwerk, bestaande uit professionals en gespreksleiders moreel beraad uit de verschillende centra van Kempenhaeghe, helpt professionals om samen stil te staan bij waarden, dilemma’s en onzekerheden die zij in de dagelijkse praktijk tegenkomen. Dit gebeurt via introductiebijeenkomsten over ethiek en via moreel beraden. Bij de moreel beraden onderzoeken teams gezamenlijk wat goede zorg, goed onderwijs of professioneel handelen vraagt.

Ook naasten denken mee

In totaal vonden 12 vormen van ethiekondersteuning plaats. De thema’s varieerden van autonomie en veiligheid tot professionele grenzen, culturele sensitiviteit, privacy en morele stress. Steeds vaker nemen ook naasten deel aan moreel beraden. Hun betrokkenheid maakt het gesprek rijker en deze meerstemmigheid verrijkt ook de ethische oordeelsvorming, maar vraagt om zorgvuldige voorbereiding zodat duidelijk is dat het gaat om het delen van perspectieven en waarden ten behoeve van de afweging van de zorgprofessional. In een moreel beraad staat namelijk de professionaliteit en de professionele afweging centraal.

Gezamenlijke verantwoordelijkheid

Binnen de casuïstiek speelt de groeiende invloed van schaarste (het werken met minder personeel), organisatiewijzigingen en andere maatschappelijke ontwikkelingen een rol. Dit brengt soms onzekerheid en morele stress met zich mee. De eigen professionele opvatting over wat goed en verantwoord is leidt soms tot dilemma’s waar het schuurt met verwachtingen van anderen, of andere grenzen en kaders.

Het ethieknetwerk benadrukt dat morele veerkracht niet alleen van individuele professionals kan worden verwacht, maar vraagt om een gezamenlijke inspanning van teams, leidinggevenden en de organisatie als geheel. Structurele aandacht voor gezamenlijke reflectie, teambespreking en scholing helpt om morele stress te verminderen en het samenwerken te versterken.

Vooruitblik 2026

Voor 2026 staan verdere professionalisering en borging centraal. We evalueren hoeveel gespreksleiderscapaciteit nodig is en investeren in hun scholing, intervisie en het actualiseren van methodieken. Daarnaast versterken we de governance en verdiepen we de dialoog met leidinggevenden, directie en bestuur. Zo kunnen trends en signalen uit de ethische praktijk tijdig worden vertaald naar proactief strategisch beleid.

Kortom: het ethieknetwerk draagt bij aan een lerende organisatie waarin medewerkers, naasten en teams samen onderzoeken wat goede zorg vraagt, juist in tijden van verandering.

Bewustwording en praktische verbeteringen in het kader van de Wet zorg en Dwang

De Wet zorg en dwang (Wzd) beschermt de rechten van mensen met een verstandelijke beperking of psychogeriatrische aandoening (zoals dementie) bij onvrijwillige zorg of opname. Het doel is onvrijwillige zorg zoveel mogelijk te voorkomen; het uitgangspunt is 'nee, tenzij'. Dwang mag alleen als het écht niet anders kan om ernstig nadeel te voorkomen.

Binnen het Centrum voor Epilepsiewoonzorg blijven fysieke fixatie en insluitingop de eigen kamer de meest voorkomende maatregelen binnen de Wet zorg en dwang. In 2025 zijn in totaal 814 toepassingen onder dwang geregistreerd bij 60 unieke cliënten. De maatregel fysieke fixatie werd het meest ingezet, in totaal 521 keer bij 42 cliënten. Daarnaast is insluiting op de eigen kamer 180 keer toegepast bij 14 cliënten. Deze cijfers bevestigen de trend die sinds het begin van de registraties zichtbaar is.

Thema 2025: Persoonlijke fixatie

In 2025 koos de commissie Wet zorg en dwang, samen met de cliëntenraad ervoor om het thema persoonlijke fixatie centraal te stellen. Dit thema omvat alle vormen van bewegingsbeperking en nodigt uit om met elkaar in gesprek te gaan over de waarden die daarbij een rol spelen: waardigheid, vrijheid, veiligheid, vertrouwen en bescherming. Naast deze dialoog is gewerkt aan de praktische kant, onder andere door het opstellen van fixatieplannen. Deze plannen ondersteunen teams bij het zorgvuldig afwegen van keuzes in situaties waarin bewegingsbeperkingen worden overwogen of toegepast. Bob Gruijters, begeleider binnen het gedragscluster verteld hierover: “De fixatieplannen hebben ertoe geleid dat de technieken eenduidig zijn beschreven waardoor we allemaal een en dezelfde taal spreken. Dit draagt eraan bij dat we onze bewoners ook op moeilijke momenten op een humane en met veilige manier de begeleiding kunnen bieden die nodig is.”

Thema 2026: Alle deuren open

Voor 2026 is in overeenstemming met de cliëntenraad gekozen voor het nieuwe jaarthema Alle deuren open. Dit thema richt zich op bewustwording rondom het sluiten en openen van deuren: van woonlocaties, maar ook van kastjes en andere ruimtes. Door jaarlijks een thema te kiezen, ontstaat focus in een complexe en dynamische zorgpraktijk. Het draagt bij aan reflectie, bewust handelen en het continu verbeteren van de balans tussen vrijheid en veiligheid voor onze cliënten.